امروز : ۲۵ مهر ۱۳۹۶
تبلیغات   |   درباره ما   |   تماس با ما
تبلیغات
سامانه پیام کوتاه
سامانه پیام کوتاه سنگسر نیوز
پیش بینی آب و هوا
مهدیشهر
مهر ۲۵, ۱۳۹۶, ۴:۱۸ ق.ظ
 

صاف
16°C
رطوبت: 33%
سرعت باد: 1 m/s غرب
اطلاعات بیشتر...
 
آمار سایت
  • 0
  • 1,074
  • 3,395,692
  • 1,104
  • 3,697
  • فروردین ۱۰, ۱۳۹۶

مهدی شهر، بافت قدیم و توسعه پایدار

علی سعیدی

عنوان بافت قدیم در گنجینه فکری قدیمی ها ، چهل ساله ها و مسن ترها خاطراتی شیرین و بیادماندنی را زنده می کند که خوب است با هم مروری بر صفحات این خاطرات داشته باشیم تا ببینیم چگونه آن ساختار آباد و زیبای شهری به بافتی زشت و بی هویت امروزی رسید .
خانه های گلی با دربهای دولنگه چوبی و دو ردیف گل میخهای شکیل برنجی و با آن دو کوبه فلزی یکی برای مردان و دیگری برای زنان تا اهل خانه بدانند کوبنده درب مرد است و یا زن.
داخل خانه که می شدی ابتدا دالانی بود که به حیاط می رسید حیاطی فرش شده از سنگهای سفید کروی با باغچه ای زیبا و چند درخت در وسط آن حیاطی که از هیچ مکانی به آن مشرف نبود و اهل خانه از هر حیث در آسایش و راحت در حیاط رفت و آمد داشتند خانه ها معمولا دو طبقه بود طبقه پائین یکی دو پله از سطح حیاط پائین تر بود و اتاقهائی که بیشتر کاربرد انباری داشت و محل ذخیره آذوقه ، هیزم و ذغال برای فصل زمستان و طبقه بالا غالبا یک دالان در وسط ساختمان داشت و در طرفین دو اتاق هر یک با مساحتی بیشتر از ۴۰ متر مربع و بسمت حیاط سه درب داشت که سه دری و یا پنج درب داشت که پنج دری نامیده می شد از طرفین و در وسط دالان ورودی اتاقها بود و در انتهای دالان اتاق کوچکی قرار داشت که گرم خانه یا چای خانه نام داشت دیوارهای داخلی اتاقها در ۲ ردیف بالا و پائین تاقچه داشت و بطرز هنرمندانه ای تاقچه ها بصورت قرینه ساخته شده بودند.
سقف خانه با تیرهای چوبی و تیرچه های خراطی شده پوشانیده شده بود و در وسط اتاق روی تیرچه ها آیه ای از قرآن مجید و تاریخ ساخت بنا خودنمائی می کرد دربهای زیبای سه دری و پنج دری از چوب گردو تراشیده شده بود و در ردیف بالایی این دربها پنجره ای مشبک چوبی تشکیل شده از قطعات کوچک چوب که نجارهای با سلیقه و هنرمند آنرا تراشیده و بهم متصل کرده بودند . پشت بامها با کاه گل اندود شده بود و ناودانی های چوبی که با کمک گچ و خاک به بام متصل بود آب باران را به وسط حیاط هدایت می کرد. تمامی دیوارهای داخل حیاط و اتاقها با گچ سفید شده بود و زنان با سلیقه و سخت کوش سالی یک بار با دوغاب گچی روی آنرا پوشش میدادند تا سفیدی گچهای روی دیوار چشم نواز و درخشنده گردد. دیوارهای سمت کوچه ها با کاهگل اندود شده و تقریبا هر دو یا سه سال یکبار سطح دیوارها و پشت بام کاهگل کاری تجدید می شد تا ساختمان از خرابیهای برف و باران در امان باشد . خانه ها همه روبه جنوب ساخته شده بود تا درزمستانها آفتاب گیر و در تابستانها در سایه قرار گیرد. خانه های اغنیا و فقرا چندان تفاوتی از حیث مصالح ساختمانی از همدیگر نداشت مگر آنکه مساحت و زیربنای منزل اغنیا وسیع تر از خانه فقرا بود.
و این چنین بود وضعیت ساختمانی شهر ما مهدی شهر که در آن دوران سنگسر نامیده می شد و مردم بدون دغدغه و در آسایش روزگار سپری می کردند و ای کاش همان وضعیت باقی می ماند.
اما کم کم با پیدایش تیرآهن ، آجر و سیمان تغییرات در بافت های شهری شروع شد دربهای زیبای چوبی ورودی خانه جای خود را به درب آهنی داد و با چند آجر نما در دور خود بر درگاه خانه مستقر شد کم کم سه دری ها و پنج دری ها کنار گذاشته شد و در محل آن پنجره آهنی با شیشه استقرار یافتند سالهای بعد دیوارهای خشتی تخریب شدند و بجای آن دیوارهائی از آجر و ملات سیمان ساخته شد و سقفها با کمک تیرآهن و آجر پوشانیده شد روشی ساختی که امروزه مورد تایید مهندسین ساختمان نیست.
تغییرات و ساخت ساز یک ساختمان انجام شد و در کنار آن شاید دهها خانه همچنان خشتی و کاهگلی ماند خانه های خشتی و کاه گلی قدیمی همچنان بدون رسیدگی ماندند و در کنار آن پدیده آپارتمان سازی سر بر آورد چهار طبقه ساختمان از میلگرد ، بتن و آهن قد برافراشت و بر تمام حیاط خانه های قدیمی اطراف خود مشرف شد حیاطی که برای اهل خانه دیگر محل امنی نبود.
از سوی دیگر با پیدایش شهرکهای اقماری خیلی ها با گرفتن زمین های ارزان قیمت دولتی ترجیح دادند خانه های خود را در این شهرکها برپا کرده و از سکونت در محله های قدیمی خودداری نمودند و این چنین شد که بافت قدیم با آن همه سادگی و زیبایی رها شد و هم از چشم مالکین آن و هم از چشم مسئولین دولتی افتاد که چه افتادنی و امروز می بینیم یک ساختمان بلند مرتبه متشکل از چندین آپارتمان در کنارده تا بیست باب ساختمان مخروبه قدیمی چنان ترکیب زشتی بوجود آورده که ناخودآگاه هر شهروند دلسوز و هر بیننده ای را افسرده و غمگین می نماید.
براستی چرا مالکین خانه های قدیمی فکری بحال خانه پدری و اجدادی خود نمی کنند مثل دلکش و زیبای ( روشن نگه داشتن چراغ خانه پدری ) نشان از چه داشت و آموزنده چه درسی بود ؟
براستی چرا مسئولین دولتی مرتبط با مسکن و شهرسازی ، اعضای شورای شهر و شهرداری رسیدگی و سامان دهی بافت قدیم را از وظایف خود نمی دانند شاید تشویقها و تمجیدهای مافوق اداری آنان فقط و فقط از ناحیه زیباسازی و زرق و برق انداختن ورودی شهر و خیابان های اصلی می رسد و رئیس نمونه و مسئول وظیفه شناس شناخته شدن در بازسازی بافت قدیم سر فصلی ندارد و عنوان یا اعتباری نمی آورد.
عامل دیگری که در معضلات موجود بافت قدیم بسیار موثر است سکونت مهمانان محترم افاغنه معظم می باشد. افاغنه ساکن در مهدی شهر را میشود به دو دسته تقسیم کرد دسته اول که فارسی زبان هستند و غالبا شیعه مذهب تقریبا با آداب و رسوم ایرانی هماهنگ شده اند و مشکل عمده ای از نظر فرهنگی و بهداشتی ندارند بیشتر مردان این گروه در بخش ساخت وساز مسکن شاغل هستند و در کارهای معماری و بنائی مهارتهای خوبی کسب کرده اند و در توسعه ساخت و ساز مسکن نقش مهمی ایفا می نمایند . اما دسته دوم که پشتو زبانند و دارای خانواده های پر جمعیت مردان این گروه عموما به چوپانی مشغولند و این خانواده ها با آداب و رسوم ایرانی و شهرنشینی آشنایی چندانی ندارند و با اعمال ناپسند خود در معابر و بازار موجب تاثیرگذاری منفی بر فرهنگ و تربیت کودکان ایرانی شده اند زنان و کودکان این گروه با جمع آوری زباله های قابل بازیافت و انبار کردن آن در منازل هم موجب شیوع انواع بیماریهای عفونی و هم پخش بوی نامطبوع و متعفن در محله های بافت قدیم می شوند و بطور کلی معضلات فراوانی از نظر فرهنگ و بهداشت برای بافت قدیم و ساکنین آن ایجاد نموده اند .
متاسفانه فرمانداری محترم و نیروی انتظامی محترم اشراف چندانی بر موضوع سکونت اتباع مجاز و غیر مجاز در مهدی شهر نداشته و کنترلی بعمل نمی آورند .
محله های بافت قدیم هر یک معضلات و مشکلات خاص خود را دارد شاخص ترین آن منطقه بازار و محلی که سالهاست قرار است تخریب و پارکینگ بازار گردد را جهت اطلاع بررسی می کنیم :
محلی که دیوارهای قدیمی و فرسوده گلی آن در حال ریزش است و هر آن ممکن است رهگذری را به دیار آخرت رهسپار نماید .
محلی که چند باب خانه فرسوده آن کاملا در طرح بازگشائی و توسعه پارکینگ بازار می باشد و بدون سکونت مانده و در یک گوشه آن گربه لانه کرده و در گوشه دیگر آن معتادین مشغول ساخت وساز پایدار خود می باشند و بعضی از مالکین این خانه ها از افراد سرشناس و متمول شهر می باشند و به قرار اطلاع بسیار ادعای وطن دوستی و دلسوزی برای توسعه مهدی شهر می نمایند اما این املاک آنها در گران قیمت ترین منطقه مهدی شهر واقع شده و با ادعاها و شعارها ربطی ندارد .
محلی که آقای شهردار گاها به آنجا تشریف می برند آنهم برای پارک اتومبیل خود جهت رفتن به مسجد صاحب الزمان (عج) برای حضور در سخنرانی فلان مقام و مسئول ارشد دولتی و یا شرکت در مراسم ختم فامیل آن بزرگ و محترم .
محلی که اعضای محترم شورای شهر کاملا از وضعیت ناهنجار آن آگاه هستند اما چه کنند که صاحبان آن خانه های مخروبه یا از اقوام هستند و یا موثر در رای دوره بعد .
محلی که گوشه ای از آن جایگاه زباله های شهری برای انتقال به خارج از شهر می باشد زباله هائی که ساعتها منتظر رسیدن کامیون زباله کشی می ماند و بوی مطبوع آن شامه بازاریان و مشتریان را نوازش می دهد و بعد از پخش شدن توسط مهاجرین افغانی برای جداکردن ضایعات قابل بازیافت و بعد از آن ارتزاق سگ و گربه و سپس رشد و نمو مگس و پشه و پخش عوامل بیماریهای مسری و عفونی کامیون زباله کش تشریف فرما می شوند .
این نوشتار جهت ارائه به همایش توسعه پایدار مهدی شهر تهیه شده لذا به برگزارکنندگان محترم همایش اکیدا توصیه می شود بشکلی برنامه ریزی نمایند تا بزرگان و مدعوین معظم از محل بازدیدی نداشته و یا گذر ننمایند زیرا مکانی که هم دیوارش در حال ریزش است و هم بوی زباله آن موجب آزار است و هم سروصدای دستفروشان آن مخل آسایش است و هم صدای بلندگوی وانتهای همه نوع کالافروش آن گوش خراش است اصولا نمی تواند محل مناسبی برای حضور مهمانان گرانقدر باشد .
وضعیت فعلی بافت قدیم مهدی شهر اسفبار است برای رهائی از این وضع ناهنجار چه باید کرد و راهکارها چیست ؟
باید از مسئولین و متولیان شهری بخواهیم تا همت نمایند و برای بازسازی بافت قدیم بودجه بیشتری اختصاص داده و با ارائه امتیازات بیشتر مالکین بافت قدیم را تشویق به بازسازی و نوسازی املاک خود نمایند .
باید ضمن شناسائی مالکین از آنها درخواست نمائیم تا برای باقیات و صالحات خود و گذشتگان خود و با گذشت و چشم پوشی بیشتر بگونه ای با شهرداری برای واگذاری یا نوسازی ملک خود توافق نمایند .
باید از فرمانداری و نیروی انتظامی بخواهیم طبق ضوابط موجود سهمیه سکونتی مهاجرین افغانی را در شهرستان مشخص نموده و نسبت به بازگشت خانواده هائی که فاقد کارت تردد و مدارک هویتی هستند اقدام عاجل و مستمر بعمل آورند .
باید از مسئولین بهداشت محیط درخواست نمائیم تا خانه هائی که مورد استفاده جمع آوری زباله های بازیافتی قرار گرفته را شناسائی نموده و با مالکین آن برخورد قانونی نمایند .
و در پایان از شهرداری محترم مهدی شهر درخواست نمائیم همانگونه که ساخت پارک ، آب نما و چراغانی بلوارها و خیابان های اصلی شهر مورد نیاز و قابل تقدیر است اما بهمان نسبت و حتی بیشتر توجه و رسیدگی به بافت قدیم لازم است و موجب پیشرفت ، آبادانی و توسعه پایدار مهدی شهر می گردد .

خردادماه ۱۳۹۰
علی سعیدی

۵ پاسخ به “مهدی شهر، بافت قدیم و توسعه پایدار”
  • کسائیان:

    با اجازه نویسنده و سنگسر نیوز چاپ گرفتم وبرای شهردار شورا فرماندار پست کردم هرجی باداباد

  • ذوالفقار:

    آقای فرماندار آقای شهردار آقایان اعضای شواری شهر مسئولین بهداشت لطفا بخوانید و پاسخ دهید

  • کیانی:

    …(رئیس نمونه و مسئول وظیفه شناس شناخته شدن در بازسازی بافت قدیم سر فصلی ندارد و عنوان یا اعتباری نمی آورد.)نکته درهمین جمله است دردی که ماهم در شهمیرزاد دچاریم تمام هم و غم مسئولین شده گردشگر و گردشگری

  • وصف بسیار زیبا و دل نشین از معماری سنتی مهدی شهر با خانه های دوست داشتنی.
    و گزارش غم انگیزی از فاجعه ای غم انگیز در بافت سنتی ، محیطی رها شده و تاسف بار
    غم انگیز تر رها کردن مردم بومی و جلب نظر گردشگران شهر های دیگر …

  • سلطانی:

    بسیار عالی دست مریزاد سرانجام یکی پیدا شد از این همه به به و چه چه دست کشید و مقاله ای مملو از حقیقت و راستی نوشت با سپاس فراوان از نویسنده.

دیدگاهتان را بنویسید

*

این مطالب را هم بخوانید ...