امروز : ۲ مهر ۱۳۹۶
تبلیغات   |   درباره ما   |   تماس با ما
تبلیغات
سامانه پیام کوتاه
سامانه پیام کوتاه سنگسر نیوز
پیش بینی آب و هوا
مهدیشهر
مهر ۲, ۱۳۹۶, ۲:۱۱ ب.ظ
 

آفتابی
27°C
رطوبت: 14%
سرعت باد: 4 m/s جنوب
اطلاعات بیشتر...
 
آمار سایت
  • 335
  • 1,275
  • 3,366,820
  • 1,104
  • 3,697
  • فروردین ۱۰, ۱۳۹۶

نقدی بر رسم الخط پیشنهادی برای زبان سنگسری

ناصر صباغیان

ناصر صباغیان *

به نام خدای بی همتا

به دنبال انتشار مقاله ی “پیشنهاد رسم الخط برای زبان سنگسری” ، نکاتی که به نظر بنده از نظر رسم الخط سنگسری ولاتین آن نیاز به یادآوری است در نقدنامه ی زیر تقدیم مخاطبان این سایت و دوست گرامی ام جناب آقای دکتر صداقتی می گردد.

در همان ابتدا باید متذکّر شوم که ترسیم رسم الخط سنگسری و لاتین آن نیاز به دقّت وتأمل بیشتری دارد. انتشار مطالبی اینچنین در رسانه ها به سبب الگو پذیری مخاطبان آن می بایست با احتیاط صورت گیرد تا از ارائه ی الگوهای نادرست پرهیزشود. از آنجاییکه رسانه ها مخاطبان جوان وافراد دیگر جامعه را تحـت آموزش غیرمستقیم قرار می دهند ، مسـئولیت نویسندگان مقالات را به جهت ارائه ی علمی و تخصصی مطالب به ویژه در زمینه ی بخش های زبان شناسی اعم از صرفی، نحوی وآوایی دو چنـدان می نماید.

   این حقیر با اینکه در زمینه ی زبان شناسی تحصیلات دانشگاهی داشته ام و استادان معرو ف زبان شناسی نظیر جناب آقای دکتر یدا.. پرمون و سرکار خانم دکتر بلقیس روشن ، رسم الخط بنده را تأیید نموده اند ؛ با این حال از ارائه ی رسم الخط سنگسری ( حرف نوشت سنگسری) و رسم الخط لاتین به عموم جنبه ی احتیاط را رعایت کرده ام و تا وقتی که تأییدیه ی دیگر زبان شناسان کشور نظیر دکتر یدا.. ثمره، علی اشرف صادقی ، ایران کلباسی و علی محمد حق شناس را دریافت ننمایم از ارائه ی این رسم الخط پرهیز خواهم کرد.زیرا ارائه ی مطالب در سایت ها وچاپ کتاب به سبب الگو پذیری جهت نوشتار نمودن ادبیات فولکور این زبان ، احساس مسئولیت انسان را مضاعف می سازد تا ناخواسته ضرب المثل « خشت اوّل چون نهد معمار کج تا ثریّا می رود دیوار کج» برای نوشتار سنگسری رخ ندهد:

 در بخش الف آمده است « در این رسم الخط با توجه به آن که زبان سنگسری دارای هشت حرکت در مقابل شش حرکت زبان فارسی است، حرکت های رایج در زبان  سنگسری به شکل ذیل معادل سازی شده است » باید متذکر شد که اوّلاً در بحث زبان شناسی واج ها ( یا آواها) به دو دسته ی ۱- صامت ( یا همخوان ) ۲- مصوّت ( یا واکه ) تقسیم می گردد. { احتمالاً منظور نویسنده ی مقاله از حرکت همان مصوّت یا واکه است } دوم این که زبان سنگسری دارای مصوت ( یا واکه ) های فراوانی است و چند واکه ی مرکب و ساده را شامل می شو.د پس به نظر می رسد ذکر عدد هشت به قطعیت برای واکه های سنگسری نادرست است.

 در قسمت ۱) برای فتحه ، واج / ه / در نظر گرفته شده است در حالی که واج / ه / در فارسی معادل چهار نشانه ی نوشتاری / -َ / ، /-ِ / ، / -ُ / و / ه / است که فقط مورد آخر همخوان می باشد و بقیه موارد واکه محسوب می شوند . پس نمی توانیم واج / ه / را با « – َ » یکسان بدانیم .

در قسمت ۲) برای کسره ، واج / ی /  در نظر گرفته شده است در حالی که واج / ی/  در فارسی دارای دو نشانه ی نوشتاری ۱: مصوّت بلند /ای/  ۲: صامت /ی/  است . بنابراین نمی توان این مصوّت را مـــعادل یک

 مصوت کوتاه /-ِ / دانست . چگونه می توان واج / ی/  را «-ِ » تلفّظ کرد ؟ این الگو نیز کاملاً غیر علمی است.

در قسمت ۳)  برای ضمّه ، یک واج مرکب که از یک نیم واکه و یک علامت ساختگی باشد علامت جدیدی آورده است. در حالی که این مصوّت کوتاه همان واج کوتاه / -ُ / است .

 در قسمت ۴) برای مصوّت اختصاصی سنگسری و زبان دیگر نظیر کردی از یک علامت مرکب ساختگی

« ۀ » استفاده شده است . در حالی که این مصوّت خنثی میانی است وشوا نامیده می شود و نشانه ی لاتین   « ә» در زبان های دیگرنیز استفاده می گردد ..بنابراین باید از علامت ساختگی مرکب پرهیزشودزیرا مصوّت ساده است نه مرکب. برای رسم الخط سنگسری می توان از علامت دیگری نظیر « ع»کوچک در زیر همخوانی که به آن ختم می گردد؛ استفاده نمود. مانند : سه ( فارسی )     ═     شع ( سنگسری)

در قسمت ۶) نویسنده ی محترم مقاله ، واج / و / فارسی را معادل « و » زبان سنگسری در نظر گرفته  است. در حالی که این واج دارای  سه نشانه ی نوشتاری مختلف : ۱-  مصوّت بلند /او/  ۲-  مصوّت کوتاه /–ُ /

۳-    صامت /و/ است. پس باز هم نمی توان این دو را باهم یکی دانست.

   در قسمت ۷) واج /ی/ فارسی معادل « ی » سنگسری دانسته است . این واج دارای دو نشانه ی نوشتاری مختلف : ۱- مصوّت بلند /ای/  ۲- صامت /ی/ می باشد. بنابراین یکسان دانستن آن در همه ی موارد تصوّر غلطی است.

 در قسمت ۸ برای تنها مصوّت کاملاً اختصاصی سنگسری ،علامتی ترکیبی آورده است. در بالای نشانه ی « و » از یک علامت ساکن استفاده شده است در حالی که نشانه ی دوم این مصوّت شبـیه « ع»کوچـک است نه ساکن . پس می توان آن را به یکی از دو صورت « ئو» و « ؤ»  اصلاح کرد.

 در پایان این قسمت باید نکاتی را متذکّر شد: اوّل اینکه همانند زبان فارسی لازم نیست که در بالای واج ها ( یا واکه ها) مصوّت های کوتاه /-َ / ، /-ُ/ ، /-ِ/ بیایند. مگـــر در مواردی که ممیز معنی باشد.همــانند واژه ی « مهر» که مصوّت ها تعیین کننده ی معنای واژه هستند ونبود مصوّت معنا را تغییر می دهد. دوم چه دلیلی دارد که ما نتوانیم از همان شش علایم مشترک با زبان فارسی در شش واکه ی مشترک استفاده نماییم و علایمی جدید بسازیم؟ نکته سوم تصوّر غلطی است که ما مصوّت کوتاه را با مصوّت مرکب ساختگی اشتباه بگیریم و علامت جدید برای آن بسازیم. زیرا بعضی نشانه ها در زبان های دیگر رسم الخط تعریف شده دارند.

 در قسمت نکته ها آمده است: « در رسم الخط سنگسری هیچگاه صدا یا حرکت ” ا ” در اول واژه نمی آید زیرا “ا” یک حرکت بوده و جهت صدا دار کردن حرف(واژه ک) کاربرد دارد، بنابر این واژه هایی مانند  احمد ، آسمان  و امروز بصورت  ئه حمه د  ، ئاسمۉن ، ئارۉ نگارش می شود.»

 ما باید این نکته ی مهم در زبان شناسی را درنظربگیریم که در زبان فارسی همیشه در آغاز هجا( یا بخش) یک صامت( یا همخوان) واقع می شودومصوّت ها هیچ گاه در آغاز هجا نمی آیند.چون مصوّت بلند / ا / و دیگر مصوّت ها نمی توانند در آغاز هجا بیایند بنابراین درابتدای این مصوّت ها یک همزه که یک صامت( یا همخوان) است آورده می شود تا طبق الگوی زبان فارسی شوند. این قاعده ی زبانی در مورد کلمـاتی که از زبان های دیگـر وارد زبان دیگر می شوند (واژگان دخیل) صادق است. پس طبق این قاعـده مـواردی نظیـر  « امروز » را باید « آرؤ»  حرف نویسی نمود. نشانه ی « آ » در ابتدای واژه دو واج محسوب می شود.یک صامت /ء/ ودیگر مصوّت بلند/ ا / است.

نکته ی دیگر اینکه به هیج وجه نباید مصوّت بلند / ا / را با همـزه آغازین در واژگـــانی که یکی از مصوّت ها ی /-َ/ ، /-ُ/ ،/-ِ / درابتدا تلفّظ شده اند؛ اشتباه گرفت.زیرا واژگانی که این واج ها در آغازشان تلفظ می شوند درابتدای تلفظ مصوّت ها ، حتماً یک همزه ی آغازین می پذیرند. پس در آغاز واژگانی نظیـر         « اَحمَد» ، « اِسماعیل» و « اُحُد» یک همزه وجود دارد نه مصوت بلند / ا /  .

 نکته ی دوم این است که نویسنده ی محترم مقاله تعداد حروف الفبای سنگسری را ۳۶عدد دانسته است. باید در نظر داشت تعداد حروف زبان فارسی ودیگر زبان های ملّی و گویش های ایرانی هیچ گاه از ۳۲ حرف الفبا بیشتر نخواهد شد. زیرا مصوّت ها ( یا واکه ها) جزء حروف الفبا نیستند و حتی گاهی از این حروف مشترک نظیر انواع «ز» را یکی می دانند نه چهارتا.

 در بخش نکته ی سوم آمده است : « اولین حرف (واژه ک ) درالفبای سنگسری صرفا بصورت ” ء ” نوشته شده و همزه خوانده می شود.» این حقیر متوجّه منظور اصلی نویسنده از استفاده ی کلمه ی  ( واژه ک ) نشدم. در همین قسمت آمده است : « برای نامیدن حروف الفبای سنگسری از حرکت ” ۂ” استفاده شده و بعد از همزه حروف بعدی به ترتیب  بۂ، پۂو.. خوانده می شود به استثنای نه حروف ( ثا، حا، ذال، صاد، ضاد، طا، ظا، عین، غین) که منشا عربی دارند.» برای هیچ زبان شناسی قابل درک نخواهد بود که در هیچ زبان یاگویشی،  صامت (یا همخوان) مرکب وجود داشته باشد.زیرا هیچ گاه در هیچ زبانی تا به حال دیده نشده است که حرف « ب» به صورت ترکیبی «به» نوشته شود.ادعای وجود این صامت ( یا همخوان ) مرکب در زبان سنگسری ،این نکته را به همه ی زبان شناسان و متخصصین زبان اثبات می نماید که در این زبان هیچ فرد تحصیل کرده درزمینه ی زبان شناسی وجود ندارد که این نکته ی ساده را متوجّه شود؟ لذا از این نویسنده ی محترم ودیگر نویسندگان عاجزانه درخواست می کنم که از اظهار وجود چنین حالت هایی نظیرادعای وجود صامت مرکب که کاملاً غیر علمی است ؛ جداً بپرهیزند زیرا باعث تمسخر دیگران خواهد شد.

 بنابراین تمام حروفی که به صورت ترکیبی استفاده شده است ، کاملاً اشتباه می باشد و باید به همان حالت فارسی استفاده گردد. ما می توانیم برای نشان دادن مصوّت در هجا ، در ادامه ی صامت از نشانه های حرکتی استفاده کنیم نه اینکه حروف الفبای فارسی جدید بسازیم.

 دربخش رسم الخط سنگسری با الفبای لاتین آمده است: «  ۳٫ “ě ” که مختص زبان سنگسری و معادل ” ۂ” می باشد، مانندšě بمعنی  سه و یا alěš بمعنی چلاق و ۸٫”w” که مختص زبان سنگسری و معـادل ” ۉ” می باشد، مانند dwبمعنی دوغ ویا cw بمعنی بازی و چوب. »

باید در این زمینه یادآورشد که علامت « ә » همان مصوّت خنثی میانی یا شوا است که در در زبان هایی نظیر کردی کرمانجی دیده می شود وبیشتر با این علامت آوانگاری می شود. پس بهتر است از این آوانگاری به جای علامت « ě» استفاده گردد.

همچنین علامت « W» که برای زبان سنگسری در نظر گرفته شده است ، همان مصوّت مرکزی است که فقط در این زبان یافت شده است. به سبب عدم وجود آن در زبان های دیگر ، بنده با صلاحدید استادان مطرح زبان شناسی علامت « u » را در نظر گرفتم . زیرا چنین مصوّتی هرگز نمی تواند یک همخوان  هماننـد «w» باشد.

در مثال هایی که جناب آقای دکتر صداقتی آورده است نیز گاهی دچار اشتباه شده است:

« ۱ – تقی دیروز از تهران آمد  Izi taqi tehrwn trâ bme ( bm he )

۲-    من آش نمی خورم          A šrvâ vnâxwndi (vnâxwnd hi ) »

    نویسنده ی محترم واژه ی « Izi» را با یک مصوّت آغاز کرده است در حالی که در زبان فارسی و زبان های محلّی ایران به هیچ وجه یک مصوّت نمی تواند در آغاز هجا باشد وباید در ابتدا یک همزه یا یک صامت آغازین          دیگر استفاده کرد . پس باید نوشت: ?a ,  ?izi  همچنین نویسنده در بسیاری مــوارد مصوت های کوتـاه را حذف نموده است همانند مصوّت / ә/ در بین واژه ی«  šrvâ » که باید « šә rvâ» نوشته می شد و…

 در پایان لازم است از تأمّل وحوصله ی نویسنده ی محترم مقاله ودیگر مخاطبان این نوشته تشکّر  و سپاسگزاری نمایم.

* فوق لیسانس آموزش زبان فارسی

۲ پاسخ به “نقدی بر رسم الخط پیشنهادی برای زبان سنگسری”
  • محمد ا.:

    با درود
    نکته ئی را یادآور می شوم
    انکه زبان‌گونه‌های مختلف در ایران حق حیات و تکلم و نوشتن دارند شکی نیست حقی است مسلم و امری نیکو از لحاظ حفظ فرهنگ ایرانیان.
    ولی آیا پاسداشت فرهنگو زبان محلی لزوما به معنی داشتن الفبای مستقل هست؟ یعنی باید چنان الفبایی اختیار کرد که دیگر مردمان بدون آموزش و تمرین بسیار نتوانند متنون آن زبان را بخوانند براستی اروپاییان چنین کردند؟! آیا اصل الفبای انگلیسی، فرانسوی، ایتالیایی، اشپانیایی، پرتقالی ، لهستانی ، رومانیایی و حتا تراکی استانبولی و بسیاری دیگر یکی نیست یعنی لاتین و تنها متناسب با با آواهای مخصوص هر زبان افزودنی هایی دارد!

  • حميدرضا صمديان:

    جناب آقای صباغیان
    با سلام و تشکر از توجه شما به موضوع رسم الخط که بر آن شدید نظر کارشناسی خود را در این مقاله قلم بزنید.
    پیشنهاد می کنم موجی را ایجاد کنیم تا این پیشنهاد را فارغ از اینکه پیشنهاد دهنده ان چه کسی است (همانطورکهاستحضار دارید از افراد نخبه ملی هستند) جامه عمل بپوشانیم و این قوم بزرگ صاحب رسم الخط مستقل شود تا سنگسریها فقط سنگسری تکلم نکنند بلکه سنگسری نیز بـــنــــویـــســـنــد….
    یقیناٌ آنروز فردایی نزدیک است
    به امید آنروز

دیدگاهتان را بنویسید

*

این مطالب را هم بخوانید ...